1. Człowiek – przyjaciel przyrody

2. Jak działkowcy mogą pomóc pszczołom

3. Ptaki – sprzymierzeńcy człowieka

4. Co to jest przyroda, jak ją chronić i wspierać

5. Uprawa ziół na działce

6. Jesień, okres hibernacji jeży

7. Seniorzy dla Klimatu

8. Znaczenie zieleni w mieście

9. Działkowcy – dokarmianie ptaków

Niech zieleni się przyroda, bo w przyrodzie tlen i woda. Chcę by wszystko kwitło, żyło, by powietrze czyste było. Nie chcę spalin, nie chcę dymu i w powietrzu nie chcę pyłu. Nie chcę chemii w mym ogrodzie, Ja z przyrodą chcę żyć w zgodzie.                                                                     Cyt. fragmenty piosenki „Ekologa znak”                                                                                           „Nie ocalimy wszystkiego, co byśmy pragnęli. Ale uratujemy o wiele więcej, niż mogłoby ocaleć, gdybyśmy w ogóle nie podjęli naszych starań”       Sir Peter Scott.

Kiedy człowiek jest przyjacielem przyrody ??, jakie standardy powinny być spełnione, by i człowiek i przyroda byli przyjaciółmi ??.

Natura jest niezbędna człowiekowi do życia, daje nam tlen konieczny do oddychania, karmi nas swoimi zasobami, z których przygotowujemy zdrowe posiłki, daje przyjemność przebywania w otoczeniu przyrody, wsłuchiwania się w jej odgłosy. Uspokaja, odpręża, wpływa kojąco na naszą psychikę.

Zrozumienie znaczenia przyrody dla przyszłości człowieka wypracowuje w nas zachowania proekologiczne oparte na aktualnej wiedzy i dostępnych technologiach. Przyjaciel przyrody posiada poczucie odpowiedzialności w kwestii ochrony przyrody, kształtowania nawyków kultury ekologicznej, prawidłowego zachowania się w otoczeniu przyrody, przewidywania skutków oraz wyciągania wniosków z obserwowanych zjawisk przyrodniczych, okazywania szacunku i odpowiedzialności za ochronę dóbr przyrody dla obecnych i przyszłych pokoleń ponieważ życie bez kontaktu z przyrodą jest niemożliwe.

Zrozumienie problemów i zagrożeń środowiskowych skłania do podejmowania działań w celu uzyskania takiego stanu środowiska, które pozwalałoby na bezpieczne przebywanie w tym środowisku i korzystanie z tego środowiska w sposób zapewniający egzystencję i rozwój człowieka.

JAK DZIAŁKOWCY MOGĄ POMÓC PSZCZOŁOM NA DZIAŁCE

(fot. Halina Litwinowicz)

Pszczoła miodna

Pszczoła miodna to najbardziej znany owad zapylający. W Polsce żyje około 470 gatunków owadów należących do rodziny pszczołowatych, większość to pszczoły samotnice, które mają ważny udział w zapylaniu roślin. Niestety wiele gatunków zapylaczy jest narażonych na wyginięcie. Wyniki badań wykonanych w ostatnich latach są zatrważające, zagrożonych wyginięciem jest prawie połowa z nich.

Im więcej wiemy o naszych małych przyjaciołach, tym bardziej możemy im pomóc w ciężkiej, codziennej pracy. Zróbmy to razem, edukujmy dzieci, chrońmy przyrodę, twórzmy naturalne siedliska kwitnących łąk i roślin, wspierajmy działania organizacji chroniących pszczoły.

Znaczenie i potrzeba pszczół na działce

Pszczoły w Rodzinnych Ogrodach Działkowych spełniają podwójną rolę:

– zapylają rośliny owadopylne

– dostarczają cennych produktów, jakimi są miód, wosk, kit pszczeli.

Pszczoły miodne jako zapylacze roślin stają się coraz ważniejsze w życiu człowieka. W przypadku upraw na działkach, gdzie głównym plonem są owoce i warzywa dobre zapylenie przez owady jest jedynym zabiegiem umożliwiającym zwiększenie plonu. Jako działkowcy musimy zrobić wszystko by zwiększyć populację tych pożytecznych owadów a dzięki nim zwiększyć plony na działce.

Aktywne życie pszczół zaczyna się już wczesna wiosną  jeśli tylko pozwala na to pogoda, pszczoły robotnice wylatują po zbiór nektaru , podczas gdy owadów zapylających dziko żyjących jest jeszcze mało. Z uwagi na to, że wiosenna pogoda jest kapryśna a dobre efekty zapylania roślin zależne są od odległości między pasieką a roślinami, pszczelarze ustawiają ule w okolicach bogatych w pożytki z dużą różnorodnością roślin miododajnych.

Skład gatunkowy roślin uprawianych w ogrodach działkowych jest wyjątkowo bogaty, toteż dla pszczół bardzo atrakcyjny. Pokarm w związku z tym jest różnorodny, nektar o różnej zawartości cukrów, pyłek mniej i bardziej odżywczy.

Uprawy jabłoni, grusz, wiśni i śliw nie są zdolne do samozapylenia.  Bez pomocy owadów zapylających nie wydają owoców. Inne rośliny z grupy samopylnych podczas zapylania przy udziale pszczół dają 3 razy większe zbiory. Mając tylko kilka pni w swoim ogrodzie, możemy na cały rok być zaopatrzeni pożywny i niezwykle zdrowy produkt, jakim jest miód.

(fot. Halina Litwinowicz)  Ustawianie uli na działce

Przypominamy, że zgodnie z postanowieniami zawartymi w § 37 Regulaminu ROD hodowlę pszczół można prowadzić tylko i wyłącznie w zbiorowej pasiece pod warunkiem, że Walne Zebranie wyrazi na to zgodę w formie uchwały. Wynika z tego, że nie można na działce prowadzić hodowli w formie indywidualnych uli. 

 Prace pasieczne w ciągu roku

Prowadzenie pasieki jest zajęciem sezonowym. Stan każdej pasieki na wiosnę jest ściśle uzależniony od poprzedniego sezonu. Dobrze przygotowanymi do następnego sezonu będą tylko te pasieki, w których będą rodziny silne, z dużą ilością młodych pszczół i z młodymi, wartościowymi matkami.

Ule zaopatrzone w dostateczne zapasy pokarmu oraz dobre ocieplenie dają większą gwarancję na przetrwanie zimy dla tych delikatnych owadów.

Rozwój wiosenny pszczół to dynamiczne zjawisko. Rodzina pszczela przechodzi z „trybu spoczynkowego” w etap rozwoju. Przedwiośnie i wiosna to dla rodziny pszczelej okres odbudowy jej liczebności i struktury, wydanie potomstwa.

Pszczelarz w okresie przedwiosennym ma również swój udział. Pomaga pszczołom posprzątać ul z zalegających drobinek wosku w dennicy oraz martwych pszczół, by zapobiec rozwojowi bakterii i niepożądanej pleśni. Luty w pasiece to okres utrzymania właściwej temperatury w ulu, gdyż w czasie rozwoju jajeczka i larwy są wrażliwe na wahania temperatury i konieczne jest docieplenie ula przez uszczelnienie wentylacji w dnie i ułożenie ciepłej „poduszki” pod daszkiem ula. Jest to również pora na kontrolowania zapasów w ulu by zapobiec głodowej śmierci pszczół. Rodziny, które zużyły dużo pokarmu mogą potrzebować dodatkowej porcji. Wykonane czynności przez pszczelarza pozwolą pszczołom skupić się wyłącznie na rozwoju swojej rodziny.

Równolegle z rozwojem rodziny, pszczoły gromadzą zapasy w celu zaopatrzeniu wychodzącego roju, w kolejnym etapie gromadzą dla przetrwania okresu zimowego.

Około połowy kwietnia pszczoły zaczynają budować pierwsze plastry do magazynowania zapasów miodu i pierzgi oraz wychowu czerwia.

 

Kiedy kończy się pożytek, zazwyczaj po przekwitnięciu lipy drobnolistnej i innych roślin nektarujących o tej porze, do ostatniego miodobrania przystępują pszczelarze. Po miodobraniu które najczęściej przypada na połowę lipca, liczni pszczelarze na ogół nie interesują się pszczołami, a wielu z nich sądzi naiwnie, że o tej porze nie ma już zajęć w pasiece. Nic bardziej mylnego.

Uzupełnianie zapasów zimowych należy rozpocząć w połowie sierpnia, przystąpić do wstępnego ułożenia gniazd na zimę i rozpocząć podkarmianie w celu pobudzenia matek do czerwienia.

Uzupełnianie zapasów w gniazdach dopiero wtedy, gdy nadchodzą jesienne chłody jest zaniedbaniem, które może doprowadzić do tego, że na wiosnę w wielu drobnych pasiekach nastąpią niewspółmiernie duże straty, a rodziny które przetrwały zimę, będą bardzo osłabione.

Przyspieszenie rozwoju wiosennego do wykorzystania pożytków z sadów.

Najpraktyczniejszym i najskuteczniejszym wiosennym sposobem w doprowadzeniu rodzin do najwyższej kondycji jest stosowanie podkarmiania pobudzającego ciastem lub ciepłym syropem co 2-3 dni, a także okresowe odsklepianie plastrów gniazdowych, co zapewnia obfitsze odżywianie się pszczół zapasami znajdującymi się w ulu, obfitsze wydzielanie mleczka i intensywniejsze karmienie czerwiu i matki.

Duży wpływ na czerwienie matek i rozwój rodzin ma również podkarmianie białkowe. Najlepszym rozwiązaniem jest zatem podawanie pszczołom pierzgi czy pyłku. Niedobór pierzgi jest główną przyczyną słabego rozwoju rodzin  pszczelich na wiosnę, zmniejszonej odporności pszczół na różne choroby, szczególnie na chorobę zarodnikowcową.

Pszczela rodzina szybko rozwijająca się potrzebuje wody, która jest używana do przygotowania pokarmu dla starszych larw pszczelich. Dostęp do czystej wody ułatwimy instalując w pasiece poidło, w ten sposób zapobiegniemy wylotom pszczół po wodę w chłodniejsze dni.

Najlepszym i najmniej kłopotliwym sposobem zapewnienia dobrego rozwoju wiosennego jest zimowanie silnych rodzin. Osłabione rodziny najlepiej połączyć w silne i pełnowartościowe zaraz po głównym przeglądzie wiosennym przed rozpoczęciem pożytku. Uzyskuje się w ten sposób jedną silna rodzinę z przewagą pszczół lotnych.

Kolejnym sposobem przyspieszenia rozwoju i wiosennej opieki nad pasieką jest niedopuszczenie do naturalnego rojenia się pszczół, które wpłynie ujemnie na poziom produkcji miodu.

Prawidłowo przygotowana pasieka sprawi, że rodziny pszczele przyniosą maksymalne przychody. Dużo pszczół i czerwiu, obszerne gniazdo, dostateczna liczba plastrów w magazynach miodowych, dobra wentylacja w ulach sprzyja obfitym zbiorom miodu.

 

Higiena w pasiece

Określenie „Higiena w pasiece” obejmuje całokształt warunków oraz zabiegów mających na celu utrzymanie rodzin pszczelich w dobrym stanie zdrowotnym.

Pasieczysko musi być stale utrzymywane w porządku gdyż nieporządek zwabia  pszczoły i sprzyja rabunkom.

Duży wpływ na stan higieny w pasiece mają zadbane, utrzymane w czystości ule z należytą wentylacją, ze szczelnymi daszkami. Dennice powinny być na wiosnę dokładnie wyczyszczone, w ciągu sezonu podmiatane, a zmiotki palone.

Higiena niezbędna jest również w pracowni pasiecznej. Susz należy przechowywać w szczelnych torbach lub ubijać go w twarde kule. Naczynia po miodzie należy od razu umyć po miodobraniu, a miód przechowywać  w szczelnych naczyniach. Zapobiega to możliwości roznoszenia zarazków przez pszczoły, które mogą dostać się do pracowni. 

Należy unikać pożyczania sprzętu pasiecznego od sąsiadów, nie wprowadzać obcych rojów do pasieki, kiedy w okolicy występują choroby zakaźne.

Podstawowym warunkiem jest troskliwa opieka nad pszczołami i utrzymywanie silnych, zdrowych rodzin. Zaopatrywanie pszczół w ciągu sezonu w dostateczne zapasy pokarmu obfitego w pyłek, gdyż niedobór pyłku i mniej obfite odżywianie pokarmem białkowym powoduje zmniejszenie odporności na choroby u czerwiu i młodych pszczół.

Produkty pszczele

  • miód pszczeli – to słodki, gęsty roztwór głównie glukozy i fruktozy oraz w mniejszym stopniu wielu innych cukrów. Powstaje przez wielokrotne połykanie i wypluwanie rozcieńczonego roztworu cukrów przez pszczoły i mieszanie z odpowiednimi enzymami. To cenny dar przyrody, smaczny, odżywczy, leczniczy. W miodzie występują kwasy organiczne, sole mineralne, witaminy, aminokwasy, barwniki oraz substancje aromatyczne. Jest produktem wysokokalorycznym oraz łatwo przyswajalnym przez organizm człowieka. Stałe spożywanie miodu przez dzieci wpływa korzystnie na na rozwój umysłowy i odporność organizmu na choroby.
  • wosk pszczeli – to cenny produkt pszczelarski. Powstaje w gruczołach woskowych młodych pszczół. Wydzielany na zewnątrz zastyga na tzw. lusterkach w postaci cienkich łusek. Niezastąpiony surowiec w przemyśle farmaceutycznym, dermatologii, w kosmetyce, w radiotechnice i teletechnice, dentystyce, przemyśle farbiarskim, i wielu innych. Wyrabia się z niego wędzę niezbędną w gospodarce pasiecznej. Przez wieki wykorzystywany był do produkcji pachnących świec.
  • mleczko pszczele – to wydzielina z gruczołów gardzielowych pszczół robotnic. Jest pokarmem królowej matki, służy również do karmienia larw pszczół przez pierwsze dni życia. To kolejny cenny pszczeli produkt o niezwykłych właściwościach. Mleczko posiada gęstą strukturę, barwę szarawokremową, smak cierpki, słodko-kwaśny, dość ostry zapach. Charakteryzuje się bogatym zestawem ponad 120 substancji jak białka, kwasy organiczne, kwasy tłuszczowe, enzymy, składniki mineralne, witaminy, aminokwasy. Ma działanie antybiotyczne.
  • propolis, zwany też kitem pszczelim, to lepka, gęsta substancja wykorzystywana przez pszczoły do zalepiania otworów i szpar oraz chropowatych ścian ula lub ramek, chroni także ul przed bakteriami, grzybami i wirusami. Jest wytwarzany z wydzielin oraz żywic drzewnych i kwiatowych. Nie rozpuszcza się w wodzie, lecz w rozpuszczalnikach organicznych, jest wrażliwy na zmiany temperatury. Stosowany jest m. in. w medycynie naturalnej jako środek wspomagający prawidłowe funkcjonowanie organizmu oraz leczenie różnych schorzeń i dolegliwości.
  • pyłek pszczeli, jest to zebrana przez pszczoły robotnice kulka pyłku kwiatowego w postaci obnóży i przetransportowana do ula. Pyłek zmieszany z nektarem i śliną w postaci twardych grudek nazywany jest pierzgą, lub inaczej multiwitaminą. Wykorzystywany jest jako podstawowe źródło pożywienia dla ula gdyż jest źródłem cennych składników odżywczych niezbędnym dla larw i młodych robotnic. Ze względu na bogactwo składników odżywczych pierzga jest chętnie stosowana przez człowieka, wzmacnia i regeneruje organizm.
  • jad pszczeli, substancja gęsta, lepka, przezroczysta będąca wytworem dwóch gruczołów jadowych pszczół robotnic umieszczonych w odwłoku. Jest wytwarzany przez pszczołę miodną w celu obrony przed drapieżnikami. Jest to również niebezpieczna toksyna, która stwarza zagrożenie u osób obciążonych alergią. Zastosowanie w leczeniu reumatyzmu, stanów zapalnych, zaburzeń nerwicowych, nadciśnienia, chorób skórnych i chorób oczu.

01.03.2024 r.

Opracowanie: Halina Litwinowicz, 

Instruktor Okręgowy Społecznej Służby Instruktorskiej

Elżbieta Dziedzic,  inż. zootechnik

                                   PTAKI – SPRZYMIERZEŃCY CZŁOWIEKA

 

Dokarmianie ptaków zimą – czym najlepiej.

Podczas zimy należy opiekować się naturalnymi sprzymierzeńcami człowieka w walce z owadami –  ptakami.

Ptaki owadożerne zjadają dokuczliwe dla człowieka owady, jak i szkodniki roślin przyczyniając się do ochrony zieleni w mieście. Są to sikory, jaskółki, szpaki, drozdy, pliszki czy jerzyki. Wzbogacają bioróżnorodność i równoważą jej strukturę.

Ptaki największą ilość szkodliwych owadów zjadają w okresie lęgów czyli wiosną i latem. Wiele ptaków jak sikorki, kosy, zięby, odżywia się w okresie wegetacyjnym przede wszystkim owadami.

Znaczne ilości owadów znajdujących się pod korą jak gąsienice owocówki, niszczone są przez sikorki i dzięcioły. Rudziki natomiast zjadają ślimaki.

Z braku pokarmu zimą duża ilość ptaków ginie, dlatego należy je dokarmiać budując odpowiednie karmniki, w których wykłada się nasiona konopi, słonecznika niesolonego, lnu, suszone owoce, jagody bzu czarnego i jarzębiny.

Świetnie sprawdzi się pszenica, kukurydza, sezam, siemię lniane, czy owies. Aby nieco pomóc ptakom, można ziarna te nieco rozdrobnić. Jabłka, gruszki, banany, rodzynki, też znajdą swoich amatorów. Gdy mrozy są niewielkie, doskonale sprawdzają się całe jabłka i gruszki nabite na gałęzie.

Pokarm dla ptaków na zimę powinien być bogaty w źródła węglowodanów i tłuszcze. Odpowiednie będą gotowe kule tłuszczowe (tzw. pyzy), owies, proso, gotowane kasze, orzechy.

 

Orzechy podajemy nieprażone, laskowe, włoskie i ziemne, powinny być nieco rozdrobnione – tak przygotowane będą chętnie zjadane przez wszystkie odwiedzające karmnik ptaki. Większe ptaki oczywiście poradzą sobie same, ale np. dla sikorek pokarm powinien być rozdrobniony.

Obok miejsca, gdzie karmimy swoich gości należy postawić naczynie z wodą, z którego ptaki będą mogły pić. Wystarczy miska, duży spodek bądź podstawka na kwiaty napełniona świeżą wodą.

Zimą można im nalewać ciepłą wodę, żeby dłużej pozostała niezamarznięta.  

Bardzo ważny jest rodzaj i jakość pokarmów. Niestety, nadal zdarza się, że ludzie karmią ptaki odpadkami: spleśniałym chlebem, resztkami jedzenia, przeterminowanymi produktami… efekty takiej wątpliwej pomocy są zazwyczaj tragiczne.

Istotna jest również systematyczność dokarmiania ptaków, gdyż przyzwyczajają się one szybko do przygotowanego dla nich karmnika, znają nawet pory dnia, w których dostarczany jest pokarm. Ptaki liczą na regularne wsparcie i jeśli nie będziemy dokarmiać systematycznie, to  wyrządzisz im więcej szkód niż pożytku.  

Domki dla ptaków

Aby zachęcić ptaki do zagnieżdżenia się na działce należy umieścić domki odpowiednie dla rodzaju ptaków.

Dla szpaków – domki zawieszone powinny być na drzewach lub kołkach drewnianych na wysokości 5-6 m.

Dla sikorek – domki należy zawiesić na wysokości 2 -3 m.

 

  1. Muchołówki, pliszki, kopciuszek i rudzik preferują domki półotwarte.

 

  1. Sikorki, szpaki, dzięcioły, pełzacze i kowaliki zamieszkują w domkach zamkniętych.

(fot. Halina Litwinowicz)

Wszystkie domki powinny być bezpiecznie umiejscowione, zabezpieczone przed kotami, zadbane i posprzątane.

Pamiętajmy, że zepsute resztki jedzenia, to siedlisko bakterii i pasożytów, które mogą powodować śmierć ptaków.

Dbając o naszych podopiecznych zachęcamy działkowców do sadzenia na swoich działkach krzewów owocowych, na których przez jesień i zimę utrzymują się owoce stanowiące dla ptaków pokarm, takie jak np. bez koralowy, jarząb pospolity, dereń, dzika róża, bez czarny, kalina koralowa, głóg czy tarnina.

Zamieszkujących w aglomeracjach miejskich zachęcamy do popierania projektów budżetu obywatelskiego, które mają na celu ochronę ptasich siedlisk.

Opracowanie:

Halina Litwinowicz

Prezes ROD „Szarotka” w Legnicy

                CO TO JEST PRZYRODA, JAK NALEŻY JĄ CHRONIĆ I WSPIERAĆ

                       Gellner:

                               „Co to jest przyroda? Co to jest przyroda? – to drzewa i kwiaty, liście i woda.

                               Motyl nad łąką, biała stokrotka”.

 

Przyroda to nasz system podtrzymywania życia, to nasz „zielony lekarz”. Wiele znaczy dla człowieka. Ma bezpośredni wpływ na nasze zdrowie i stan emocjonalny. Poprawie samopoczucie, zdrowie psychiczne, naszą samoocenę, redukuje stres, łagodzi depresję, poprawia odporność, wspiera uczenie się, pomaga rozwijać umiejętności poznawcze. Nasze zdrowie i dobre samopoczucie jest uwarunkowane w dużym stopniu obfitością otaczającej nas przyrody.

Ludzie żyjący w zgodzie z naturą są szczęśliwsi, bardziej skłonni do zachowań proekologicznych.

Samo przebywanie na łonie natury w otoczeniu zieleni i kwiatów, śpiewających ptaków, patrzenie się na naturalne krajobrazy wpływa kojąco na psychikę. Kontakt z naturą pozwala nam wyciszyć się, skupić na naszym wnętrzu, oddalić choć na chwilę myślenie o problemach i obowiązkach, zrelaksować się.

W ciągu ostatnich lat ochrona przyrody i świadomość społeczna uległy pozytywnej zmianie. Dba się obecnie o to i kładzie nacisk nie tylko na ochronę, ale by nasze środowisko było bioróżnorodne.

Z zagadnieniem bioróżnorodności oraz wspieraniem dzikiej przyrody możemy zapoznać się w bezpłatnej broszurze „Działka bliżej natury” dr inż. Moniki Kucharskiej-Świerszcz wydanej dla działkowców z PZD, z szerokim opisem cennych gatunków ptaków, owadów, pająków, płazów, gadów, organizmów glebowych.

Bardzo ważne jest więc wspieranie ochrony przyrody i obcowanie z nią, nawiązywanie więzi, korzystanie z leczniczych dobrodziejstw środowiska. W ostatnich latach na całym świecie obserwuje się zanikanie wielu gatunków i ras oraz eliminację lokalnych odmian roślin. Dużą rolę w tej kwestii mogą odegrać ogrody, w których można stworzyć przyjazne warunki dla bytowania i rozwoju różnych gatunków zwierząt i ptaków. Swoje miejsce znajdą tu również tzw. zapylacze, a na nich zależy nam najbardziej. Dużą korzyścią dla naszej psychika będą działki bioróżnorodne, gdzie pełno kwiatów, ziół, ekologicznych owoców i warzyw. Budek lęgowych dla ptaków, bezpiecznych miejsc dla płazów, jeży, pożytecznych owadów,  kolorowych motyli. Warto więc dowiedzieć się jak uprawiać działkę w sposób jak najbardziej naturalny i co można zrobić w tym celu.

Jak możemy wspierać przyrodę na działkach w Rodzinnych Ogrodach Działkowych?

Wspieranie polega na ekologicznym stylu życia, szacunku dla natury, poprawie kondycji środowiska naturalnego, wykształceniu nawyków, by każdego dnia przyczyniać się do takich działań proekologicznych jak:

  • oszczędzanie wody, zbieranie deszczówki, racjonalne korzystaniu zarówno w domu jak i na działkach,
  • nie zanieczyszczanie powietrza przez spalanie odpadów na działkach,
  • nie niszczenie otaczającej nas zieleni,
  • minimalizowanie odpadów, segregowanie śmieci, nie zanieczyszczanie terenu wokół ogrodu,
  • oszczędzanie prądu, używanie urządzeń akumulatorowych, żarówek ledowych lub nowoczesnych świetlówek,
  • kompostowanie odpadów zielonych, a następnie wykorzystywanie kompostu do poprawy jakości gleby,
  • stosowanie naturalnych, ekologicznych preparatów do uprawy gleby jak obornik ptasi, zwierzęcy, nawozy zielone,
  • używaniu ekologicznych środków ochrony roślin jak wyciągi z pokrzywy, czosnku, czy tez innych ziół,
  • nie emitowanie hałasu poprzez słuchanie radia tylko dla siebie,
  • ograniczanie zakupów w opakowaniach plastikowych na korzyść opakowań papierowych, biodegradowalnych lub koszy wiklinowych,
  • korzystanie z roweru lub komunikacji miejskiej w dojazdach na działkę,
  • sięganie po ekologiczne warzywa, owoce, zioła i przyprawy,
  • stosowanie współrzędne upraw,
  • dbanie o zatrzymanie wilgoci w ziemi poprzez koszenie trawy na możliwi wysokim poziomie ustawienia kosiarki, ściółkowanie gleby skoszoną trawą lub słomą, drewnianymi zrębkami,
  • sianie poplonów po zbiorach warzyw, które zatrzymują wilgoć i użyźniają, poprawiają strukturę gleby.

W celu wspierania bioróżnorodności i przywracania równowagi środowiskowej na działkach powinniśmy stworzyć warunki jak najbardziej naturalne przez aranżowanie miejsc przyjaznych dla zwierząt, sadzenie roślin miododajnych i obfitujących w jagody będące pożywieniem dla ptaków.

Mogą to być różnego rodzaju murki, aranżacje z wodą jak oczka wodne, poidła. Zielone żywopłoty, domki dla jeży i dla ptaków lub nietoperzy.

Owady, gady i płazy preferują miejsca zacienione, stare spróchniałe pniaki, nagromadzone gałęzie, skupisko krzewów.  Nagromadzone kamienie, gałęzie, ściółka posłużą żabom, jaszczurkom czy też wężom za schronienie i rozmnażanie się. Sterta kompostu będzie natomiast przyjazna chrząszczom i dżdżownicom, które rozkładając materię organiczną zwiększają żyzność. Hoteliki dla owadów będą świetnym miejscem dla zapylaczy, zwiększą populację murarek, pszczół samotnych i złotooków.

Przyroda zaprasza nas każdego dnia do siebie. Nie rezygnujmy z tego zaproszenia gdyż jesteśmy częścią ekosystemu. Jego lepszy stan oznacza lepsze środowisko do życia dla człowieka. To doskonała okazja by zadbać o swoją kondycję, sprawność fizyczną, o zdrowie, które jest największym skarbem jaki posiadamy w życiu.

 

Gdy zabraknie powietrza, wody, roślin na ziemi, zanim ludzkość w pustynię kulę ziemską zamieni. Zginą ryby i ptaki, kwiaty i zioła, może człowiek – NIE NISZCZCIE!    Jeszcze zdąży zawołać…

Bo przyroda ojczysta to skarb droższy od złota, a w niej urok, poezja, piękno, spokój, prostota….

Fragment wiersza „Chroń przyrodę”  źródłó: (przyrodoblog)

20.02.2024 r.

Opracowanie: Halina Litwinowicz

Instruktor Okręgowy Społecznej Służby Instruktorskiej

UPRAWA ZIÓŁ NA DZIAŁCE

„Zioła na każdą przypadłość, fragmenty wiersza

Na moim strychu suszę zioła 

dziurawiec – na dziur łatanie, bez czarny –  na bezsenność, na rumieńce –rumianek.

Na złość – złote złocienie, zimne noce – kocanki, na obżarstwa leczenie – fioletowe sasanki.

Na sny długie – liść wiśni, na karierę – maliny, brak pieniędzy – tysiącznik, rutka – na brak dziewczyny

Na nieczyste sumienie – susze kwiaty dziewanny, zaś na późne ożenienie  – wianek mirtu dla panny…..

Autor: Krycha

ZIOŁA

Zioła to szeroko rozpowszechniona grupa roślin o pikantnych lub aromatycznych właściwościach, które są używane do aromatyzowania i ozdabiania żywności, do celów leczniczych lub zapachowych. (Wikipedia)

(MACIERZANKA, zdjęcie własne, Halina Litwinowicz)

Aromatyczne i barwne zioła doskonale sprawdzą się na działce lub przydomowym ogródku. Uprawa ich nie jest trudna, nie wymaga wiele wysiłku ani przestrzeni, rosną szybko, nie mają dużych wymagań siedliskowych, wiele z nich rozsiewa się samoistnie. Dzięki intensywnemu zapachowi, różnym kształtom i barwom stymulują zmysły. Uprawa ziół sprzyja wizytom owadów, ptaków i ssaków.  Barwne i miododajne zioła zwabiają do ogrodu motyle, pszczoły, odstraszają kleszcze lub szkodniki niszczące uprawy.

Zioła w ogrodzie pełnią funkcję użytkową jak i ozdobną. Są świetnym wzbogaceniem rabatek czy też łąk kwietnych. Ozdobne zioła mogą być dekoracją ogrodu w miejscach skalniaków, żwirowisk, murków oporowych, pustych przestrzeni pod drzewami, zdobić tarasy – posadzone w donicach lub skrzynkach. 

Zioła ogrodowe są ponadto cennymi roślinami leczniczymi  skutecznymi na najczęstsze dolegliwości. Są bogate w witaminy i minerały, zawierają mikroelementy o ogromnym znaczeniu w procesach odporności organizmu. Cenne właściwości lecznicze ziół doceniane są przez współczesną medycynę. Polskie zioła lecznicze takie jak skrzyp polny, dziurawiec zwyczajny, rumianek, mniszek lekarski, babka lancetowata, krwawnik pospolity, mięta pieprzowa, pokrzywa zwyczajna, melisa lekarska, głóg jednoszyjkowy i dwuszyjkowy, szałwia lekarska, mają bardzo szerokie zastosowanie.

Należy jednak pamiętać, że zioła nie są panaceum i źle używane czy stosowane bez dobrej diagnozy mogą także zaszkodzić. Nie zastąpią leczenia farmakologicznego w sytuacji krytycznej, ale często wcześniej zastosowane mogą zahamować rozwój choroby, dlatego trzeba pogłębiać wiedzę i uczyć się jak z największym pożytkiem dla zdrowia wykorzystywać zioła.

Uprawiane zioła na działce zawierają często więcej substancji leczniczych i w wyższych stężeniach niż zbierane na stanowiskach naturalnych. Wynika to z tego, że na działce możemy stworzyć tym roślinom optymalne warunki rozwoju poprzez lepsze warunki glebowe, nawożenie i zabiegi pielęgnacyjne.

Wiele spośród roślin zielarskich to także rośliny przyprawowe, uprawianie ich na działce, czy w przydomowym ogródku umożliwia ich spożywanie w świeżym stanie jako dodatek do napojów, ciast, sałatek, sosów czy mięs. Łatwo dostępne po które możemy sięgać np. podczas grillowania.

Do popularnych roślin zielarskich uprawianych na działce lub przydomowym ogródku zaliczamy: 

– jednoroczne: bazylię, cząber, kolendrę, koper, majeranek, nagietek, rukolę, rzeżuchę, trybulę.

– wieloletnie: chrzan, oregano, lubczyk, lawenda, macierzanka, mięta, melisa, rozmaryn, szałwia, szczypiorek, estragon, tymianek.

WYMAGANIA KLIMATYCZNE I GLEBOWE

Przy planowaniu uprawy ziół należy zwrócić uwagę na takie rośliny wieloletnie jak miętą czy chrzan, które ze względu na silne rozrastanie się mogą stanowić pewne zagrożenie dla otaczających roślin uprawnych. Inne rośliny jak lawenda, szałwia czy nagietek, mogą być wkomponowane w układ roślin ozdobnych, gdyż są typowymi roślinami kwiatowymi lub stanowić dekorację ogródków skalnych. Jednoroczne rośliny zielarskie jak kolendra czy dwuletni kminek można wysiewać corocznie w innych miejscach. Prawoślaz, malwa lub dziewanna ze względu na to, że wyrastają wysoko i są łamliwe nadają się do obsadzania zaplecza działki, kompostownika lub narożnika działki.

Prawie wszystkie rośliny zielarskie mają duże wymagania świetlne. Specyficzną cecha roślin zielarskich, głownie przyprawowych jest intensywne wydzielanie się olejków eterycznych przy współudziale światła, dlatego sadzimy je na otwartych przestrzeniach. Wiatry i deszcze natomiast nie sprzyjają uprawie ziół, gdyż podczas takiej pogody rośliny łamią się, ulatniają się szybciej olejki eteryczne, rośliny łatwiej ulegają chorobom. Ważnym czynnikiem w uprawie jest jakość gleby. Zioła nie lubią świeżego obornika, dlatego ich uprawę należy prowadzić w drugim roku po zastosowaniu obornika. Korzystnie natomiast wpływa na zioła kompost, można nim zasilać rośliny w okresie wegetacji, jak i dodawać go do gleby jesienią bez ograniczeń. Preferują glebę obojętną i lekko zasadową zasobną w wapń. Nie wszystkie jednak zioła można uprawiać na działce ze względu na to, że zawierają w sobie trujące lub parzące substancje niebezpieczne zwłaszcza dla dzieci, są to pokrzyk wilcza jagoda, ruta zwyczajna czy bieluń dziędzierzawa.

(RUKOLA, zdjęcie własne, Halina Litwinowicz)

ROZMNAŻANIE I PIELĘGNACJA

Rozmnażanie ziół:

– przez nasiona lub gotowe sadzonki – zioła jednoroczne rozmnażamy przez nasiona, lub kupujemy gotowe sadzonki w centrach ogrodniczych i na szkółkach. Sadzenie do gruntu po stopniowym zahartowaniu sadzonki.

– przez ukorzenianie sadzonek w wodzie – prosta i bardzo skuteczna metoda rozmnażania polecana do zastosowania dla bazylii, mięty, melisy,

– wegetatywnie przez podział kłączy, sadzonkowanie, odkłady – metody stosowane dla roślin wieloletnich jak mięta pieprzowa, rumianek rzymski, estragon, melisa, rozmaryn lekarski, tymianek, lawenda, szałwia.

(SZCZYPIOREK WIELOLETNI – zdjęcie własne, Halina Litwinowicz)

Zioła są kapryśne i rozmnażanie z nasion często kończy się niepowodzeniem. Nasiona roślin zielarskich są na ogół drobne i dlatego wymagają właściwej techniki siewu. Należy zwracać uwagę, by nie wysiewać ich zbyt głęboko. Niektóre nasiona kiełkują na świetle bez przykrycia, np. rumianek. Czarnuszka natomiast wymaga bezwzględnej ciemności do kiełkowania.

Wiele spośród roślin zielarskich wymaga siewu do skrzynki lub na rozsadniku, a dopiero później wysadzania do gruntu na stałe miejsce. Sposób sadzenia rozsady jest taki sam jak innych roślin uprawnych. Rośliny rozłogowe zawierające kłącza jak u mięty czy estragonu wysadzamy najczęściej wczesna wiosną  – w marcu lub jesienią – we wrześniu.

Pielęgnacja ziół:

– odchwaszczanie gleby, wykonuje się w pierwszym okresie wzrostu w celu starannego odchwaszczania siewek ponieważ są to roślinki drobne i łatwo ulegają zagłuszeniu przez chwasty,

– spulchnianie gleby, wykonuje się w celu utrzymania odpowiedniej wilgotności  i napowietrzenia,

– podlewanie ziół, wykonuje się głownie po sadzeniu i w okresie suszy,

– uszczykiwanie wierzchołków łodyg, przycinanie pędów, wykonuje się w celu rozkrzewiania i lepszego wzrostu – nie należy tego zabiegu stosować w pierwszym roku uprawy dla melisy, szałwii, tymianku gdyż ma to negatywny wpływ na odporność tych roślin,

– nawożenie ziół, wykonuje się pogłówne nawożenie azotem we wczesnym okresie rozwoju lub po ścięciu ziół. Nie wykonuje się nawożenia ziół wieloletnich tuż przed zimą.

– ochrona przed zimą, rośliny zielarskie wrażliwe na mróz jak lawenda, szałwia, tymianek, melisa, koper włoski wymagają nakrycia gałązkami świerkowymi, słomą albo okopania ziemią. Wiosną gdy już nie zagrażają przymrozki nakrycia usuwamy.

PRZYRZĄDZANIE LEKÓW Z ZIÓŁ

Spośród wielu sposobów uwalniania substancji leczniczych zawartych w ziołach najczęściej przygotowuje się wyciągi:

– wyciągi wodne – napary, odwary, maceraty

– wyciągi alkoholowe – nalewki, intrakty, ekstrakty

– eterowe i olejowe

Najprostszą formą leku ziołowego są surówki, które spożywamy rozdrobnione z dodatkiem oliwy czy jogurtu lub jako dodatek do innych potraw. Unika się przy tym strat jakie występują w wyniku gotowania. Na surowo mogą być spożywane liście takich ziół jak melisa, mięta, lubczyk, bazylia, estragon. Również owoce malin, poziomek, czarnej porzeczki, borówek czy też czosnek i cebula smakują na surowo. Są to jednak rośliny sezonowe i aby przez cały rok wykorzystywać właściwości lecznicze ziół trzeba poddawać je konserwacji poprzez suszenie, czy utrwalanie alkoholem.

Napary

Uzyskujemy przez zalanie odpowiedniej ilości rozdrobnionych, ususzonych ziół w stosunku 1-2 łyżeczki lub 1-2 łyżki ziół 1-2 szklankami wrzątku, a następnie odstawienie na kilkanaście (10-15) minut pod przykryciem. Do przygotowania naparu używamy naczyń szklanych lub emaliowanych. Ponieważ napary nie są trwałą postacią leku należy przygotowywać je tego samego dnia w którym będą spożywane w 2–3 porcjach dziennie. 

Odwary

Przygotowujemy podobnie jak napary z tą różnicą, że zalewamy rozdrobnione zioła wodą w temperaturze pokojowej a następnie podgrzewamy na wolnym ogniu w naczyniu pod przykryciem do momentu wrzenia. Czas gotowania wynosi zwykle 3-5 minut. Dla roślin które zawierają trudno rozpuszczalne substancje ten czas wydłużamy do 10-15 minut, lub nawet 30 minut dla skrzypu polnego. Po 10-15 minutach odcedzamy odwar i spożywamy lub stosujemy do okładów, kompresów, przemywania ran. Odwary możemy stosować i spożywać także w następnym dniu.

Nalewki

Uzyskujemy przez zalanie wysuszonych i rozdrobnionych ziół 70% alkoholem w proporcji na jedną część ziół pięć części alkoholu w przypadku ziół słabo działających lub w proporcji na jedną część ziół 10 części alkoholu w przypadku ziół silnie działających. Następnie nalewkę należy odstawić w naczyniu szczelnie zamknięty na 5-10 dni. W zależności od rodzaju ziół niektóre nalewki powinny być przygotowywane w ciemnych pomieszczeniach i w ciemnych naczyniach dla zabezpieczenia przed rozkładem substancji leczniczych przez światło. Spożywamy w dawce 30-50 kropli rozpuszczone w kieliszku wody. Używamy również do kąpieli, okładów, płukań lub do sporządzenia innych leków.

Intrakty

Otrzymujemy zalewając świeże, rozdrobnione rośliny gorącym alkoholem. Spożywamy podobnie jak nalewki.

Ekstrakty

Są to zagęszczone wyciągi, które uzyskujemy przez zalanie rozdrobnionych części roślin alkoholem w proporcji 1:1. Spożywamy w dawkach w postaci kropli podobnie jak nalewki.

Wyciągi olejowe

Uzyskuje się je przez zalanie świeżych, rozdrobnionych części roślin np. dziurawca olejem słonecznikowym lub innym a następnie umieszczenie w łaźni wodnej. 

Olejki eteryczne

Można otrzymywać z wielu roślin zielarskich jak lawenda, mięta lub z nasion takich roślin jak kminek, rokitnik. Wyciśnięty olej można spożywać w postaci kropli, używać do inhalacji lub stosować do sporządzenia innych leków.

Ze względu na to, że wiele roślin o podobnych właściwościach leczniczych wykazuje podobne działanie stosuje się je w postaci mieszanek, by wzmocnić działanie na organizm np. moczopędne, przeciwdziałające biegunkom lub zaparciom, nasercowe.

08.03.2024 r.

Opracowanie: Halina Litwinowicz,

Instruktor Okręgowy Społecznej Służby Instruktorskiej

JESIEŃ, OKRES HIBERNACJI JEŻY.

Ponieważ okresem, w którym jeże przygotowują się do hibernacji na 5 miesięczny zimowy sen jest listopad, warto pomyśleć na działkach i w przydomowych ogródkach o bezpiecznym miejscu , w którym jeże przetrwałyby zimę bez narażenia na atak innych drapieżników.

Okres hibernacji jest zależny od panującej na zewnątrz temperatury. Przy temperaturze poniżej 15*C jeże mogą już układać się do zimowego snu. Zwierzęta te nie gromadzą zapasów na zimę, ale spożywają w okresie przed hibernacją duże ilości pożywienia, żeby zgromadzić zapas tłuszczu pozwalający im przetrwać trudny okres zimowy. Te owadożerne ssaki żywią się płazami, drobnymi gadami, ślimakami, gąsienicami, dżdżownicami, pisklętami oraz jajami. Aby zadbać o odpowiednie dożywienie przed zimą lub w okresie wcześniejszego wybudzenia się, podstawą ich pożywienia może być mokra karma dla kotów, surowa wołowina, jaja, może być również pożywienie warzywne jako dodatek do dań mięsnych oraz woda.

                                (zdjęcie, Katarzyna Ligocka)

Drodzy działkowcy dołóżmy starań, by stworzyć tym zwierzętom przyjazne miejsca w naszych ogrodach. Spotkanie jeża na działce czy w ogrodzie to znak, że te miejsca są przyjazne dla dzikiej przyrody, jest tu łatwy dostęp do pożywienia i schronienia.

Jeże to nasi sprzymierzeńcy. Należą do gatunku, który służy człowiekowi, zjadając między innymi duże ilości ślimaków oraz innych szkodników naszych upraw ogrodowych. Jeden jeż może w ciągu nocy zjeść ok. 100-200 g owadów.

By nie przeszkadzać w hibernacji lecz dbać o ich bezpieczeństwo, nie budźmy śpiących jeży, nawet tych napotkanych przypadkowo. Zabezpieczmy raczej to miejsce, a osobnikom, które nie zdążyły zasnąć pomóżmy przetrwać zimę.

Domki dla jeży.

Odpowiednim miejscem dla jeży do snu zimowego będą:

  1. Specjalnie wykonane drewniane i wiklinowe domki lub prowizoryczne zadaszenia.

  2. Pryzmy kompostowe.

  3. Sterty zgrabionych jesiennych liści.

  4. Kopce gałęzi ułożonych naprzemiennie z przycinki drzew.

Dla komfortowego przetrwania zimy, domki należy umieścić w zacisznej części ogrodu, przy murze, ogrodzeniu, pod zadaszeniem lub w miejscu gdzie rośnie wysoka trawa stanowiąca naturalna osłonę. Domek jeża powinien mieć co najmniej 35 cm wysokości, około 40–50 cm długości i podobną szerokość. Dobrym pomysłem jest stworzenie przedsionka, który będzie dodatkowym zabezpieczeniem. Wymiary wlotu do przedsionka nie powinny przekraczać 20 x 15 cm, żeby nie przecisnęło się tam żadne większe od jeża zwierzę. Wnętrze domku najlepiej wypełnić sianem. Korzystnie będzie umieścić domek na podstawie z desek, by nie dostawała się tam wilgoć.

Podczas jesiennego spaceru w Parku Tysiąclecia w Zielonej Górze można zaobserwować wydzielony obszar terenu przyjaznego jeżom. Ułożone kopce pociętych gałęzi platana przewróconego podczas burzy, który po upadku okazał się pusty w środku, zostały wykorzystane na naturalne schronienie dla jeży w wydzielonym obszarze parku. Puste pnie stworzyły przyjazne miejsce dla tych ssaków do przetrwania trudnego, wyczerpującego ich organizm zimowego snu.

(fot. Halina Litwinowicz)

(fot. Halina Litwinowicz)

(fot. Halina Litwinowicz)

(fot. Halina Litwinowicz)

(zdjęcia własne – Halina Litwinowicz)

Fragment wiersza Michała Jankowiaka – JEŻ

Tupie w trawie jakiś zwierz,

Toć to drepcze mały jeż,

Gdy się zbliżysz stroszy igły,

Nie da się pogłaskać nigdy. …….

Co tam sobie, jeżu jesz?

Jakiś owoc, może bez?

Takich rzeczy on nie jada,

Chętnie schrupałby owada.

11.10.2024 r.

Opracowanie:  Halina Litwinowicz,

instruktor okręgowy Społecznej Służby Instruktorskiej

SENIORZY DLA KLIMATU

Szanowni Seniorzy, Działkowcy, Działacze PZD, w dobie obecnych zmian klimatu zwanych kryzysem klimatycznym, stan środowiska przyrodniczego i zieleni miejskiej ma kluczowe znaczenie, gdyż wpływa na nasze zdrowie, samopoczucie, rozwój gospodarczy i turystykę. W tym okresie nie może zabraknąć również naszych działań skierowanych na ochronę przyrody i klimatu.

Zapewne są wśród nas Seniorzy, którzy pragną jak najdłużej zachować aktywność z poczuciem własnej wartości i chęci do działania, rozwijać swoje pasje i zamiłowania, pogłębiać wiedzę. Seniorzy, którzy pamiętają czasy zdrowego klimatu, którzy widzą potrzebę uczestniczenia w działaniach skierowanych na poprawę stanu środowiska, jakości powietrza i terenów zielonych zarówno dla siebie jak i przyszłych pokoleń. Wzrost średniej temperatury rocznej powietrza, fale upałów oraz nawalnych opadów z tendencją wzrostu w kolejnych latach, to zagrożenia zarówno dla osób starszych jak i dzieci. Skutki takich anomalii są najbardziej odczuwalne w zwartej zabudowie miasta gdzie występuje zjawisko tzw. miejskich wysp ciepła. Zabetonowane chodniki i drogi utrudniają, a wręcz uniemożliwiają infiltrację wód opadowych i utrzymanie w kondycji nowych nasadzeń roślinności w mieście.

Mając na uwadze rozwój naszego miasta Legnicy, zapraszamy mieszkańców na debaty społeczne o przyrodzie i zieleni. Nic o nas, bez nas.

Organizatorem debat jest Fundacja Ekologiczna Zielona Akcja. Współorganizatorami dwóch debat społecznych jest Legnicki Uniwersytet Trzeciego Wieku, Spółdzielczy Dom Kultury „Kopernik” i Rodzinny Ogród Działkowy Pod Pająkiem.

Na pierwszą debatę o godz. 12 – 14 dnia 27 listopada 2024 r.(środa) zapraszamy mieszkańców Osiedla Kopernik.

Na drugą debatę o godz. 16 – 18 dnia 27 listopada (środa) zapraszamy mieszkańców Starego Miasta.

Na trzecią debatę o godz. 12 – 14 dnia 4 grudnia 2024 r. (środa) zapraszamy mieszkańców Legnicy do Centrum Witelona, sala konferencyjna w Parku Miejskim.

Ze szczegółami spotkania prosimy zapoznać się na zamieszczonych zdjęciach.

W dniach 20 i 21 listopada 2024 r. w Świeradowie Zdrój odbyło się szkolenie zorganizowane przez Fundację Ekologiczną Zielona Akcja w ramach Projektu „Seniorzy dla Klimatu” dofinansowanego ze środków Programu Wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni+”. Zaproszeni na szkolenie Aktywni Seniorzy z prężnie działającego w Legnicy Uniwersytetu Trzeciego Wieku, Klubu Seniora Spółdzielczego Domu Kultury „Kopernik”, Domu Dziennego pobytu przy ul. Moniuszki, Rady Seniorów oraz Działacze Rodzinnych Ogrodów Działkowych z ROD „Pod Pająkiem” i „Szarotka” zapoznali się z metodami angażowania seniorów, mieszkańców Legnicy i włączania w ochronę klimatu i przyrody, a także wpływu na decyzje dotyczące najbliższego otoczenia i miasta poprzez prowadzenie debat i spotkań dyskusyjnych oraz imprez integracyjnych.

Działalność organizacji pozarządowych i organizacji senioralnych zajmuje bardzo ważne miejsce przy realizacji najważniejszych celów polityki społecznej w regionie. Ma za zadanie stworzenie przyjaznej przestrzeni bez barier dla aktywności ludzi starszych, którzy chcą być zauważeni jako ważna grupa społeczna zaangażowana w podejmowane inicjatywy społeczne przy współudziale fundacji ekologicznych. Poprzez organizacje mieszkańcy mogą uczestniczyć w życiu miasta i współdecydować o jego rozwoju, celniej realizować postulaty strategiczne rozwoju miasta Legnicy 2030 PLUS. Mogą integrować się w Klubach Seniora na spotkaniach lub warsztatach o różnorodnej tematyce i zajęciach grupowych. Brać udział w organizowanych corocznie Dniach Seniora z przeglądem twórczości artystycznej, uzyskiwać niezbędne informacje o swoich prawach i obowiązkach, dbać o przystępność informacji pisanych i mówionych, brać udział w konsultacjach społecznych, uczestniczyć we wdrażaniu strategii, planów i programów, szkolić się korzystając z dostępu do internetu i przeciwdziałać wykluczeniu cyfrowemu seniorów, spędzać radośnie czas podczas zajęć na łonie natury, organizować pikniki integracyjne w Rodzinnych Ogrodach Działkowych otwartych dla seniorów.

 

               (fot. Halina Litwinowicz) Piknik integracyjny z seniorami w ROD Szarotka  – (15.07.2021 r.)

(fot. Halina Litwinowicz)    Piknik integracyjny z seniorami w ROD Szarotka (09.04.2024 r.).

Dużym wsparciem w kwestii ochrony środowiska i zazieleniania miasta wykazują się Rodzinne Ogrody Działkowe zlokalizowane przy zabudowie wielkomiejskiej, które poprzez swoje działania tworzenia tzw. enklaw zieleni wpisują się w cele i zadania strategii rozwoju miasta.

Szkolenie prowadzone przez Joannę Woźnicką, organizatora z Fundacji Ekologicznej „Zielona Akcja” oraz Irenę Krukowską-Szopa i Krzysztofa Strynkowskiego, trenera z Fundacji Ochrony Przyrody i Rozwoju Turystyki „Fopit-Gobi” z Raczkowej, było okazją do zaprezentowania przez uczestników działań dla poprawy klimatu i ochrony zdrowia, jakie podejmują zrzeszone grupy seniorów w myśl zasady w grupie siła. Prężnie działające ROD świecą przykładem społecznej aktywności poprzez wdrażanie w swoich ogrodach innowacyjnych rozwiązań.

(fot. Ewa Romanów)

Altana wykonana z przyznanych grantów w ROD „Pod Pająkiem”, 2023 r.

Stowarzyszenie Ogrodowe PZD, prowadzące Rodzinny Ogród Działkowy „Pod Pająkiem” w Legnicy zrealizowało w 2023 roku projekt dofinansowany z Funduszy Europejskich pn. „Rozwój zielonej infrastruktury poprzez wsparcie ogrodów działkowych”. Celem projektu jest ochrona i poprawa jakości terenów zielonych w miastach i ich obszarach funkcjonalnych, przyczyniająca się do łagodzenia negatywnych skutków zmian klimatycznych poprzez:

– przeciwdziałanie spadkowi różnorodności biologicznej,

– poprawa jakości życia ludzi dzięki zapewnieniu lepszego stanu środowiska,

– zwiększenie wartości usług ekosystemów.

(fot. Ewa Romanów)

Budki dla jeży i nietoperzy z przyznanych grantów w ROD „Pod Pająkiem”, 2023 r.

W ramach projektu stworzono ogród przyjazny naturze, wykonano zazielenienie powierzchni 15 m2 roślinami miododajnymi, posadzono ponad 100 drzewek. Umieszczono budki lęgowe dla ptaków i owadów w skupisku roślin nektaro i miododajnych. Wybudowano ogród deszczowy, wykonano tablice edukacyjne, utworzono miejsca schronienia i zimowania dla jeży i nietoperzy oraz rabaty kwiatowe przy nowo wybudowanej altanie.

(fot. Ewa Romanów)

Rabata kwiatowa wykonana z przyznanych grantów w ROD „Pod Pająkiem”, 2023 r.

Ze środków Państwowego Funduszu Celowego w ramach projektu „Seniorzy dla klimatu” wykonano zazielenienie terenu ogólnego różnorodnymi drzewami i krzewami. Zróżnicowany ogród posiadający wiele nisz ekologicznych, to bogactwo gatunków, które chętnie tu zamieszkają. Kompozycja roślin różnorodnych i wielowarstwowych jest bazą pokarmową i schronieniem dla zwierząt, a rabaty kwiatowa skomponowano tak, by były kwitnące prez cały sezon.

                   

(fot. Ewa Romanów) Zazielenianie terenu drzewami i krzewami ze środków PFC – projekt „Seniorzy dla klimatu”,  listopad 2024 r.

W Rodzinnym Ogrodzie Działkowym „Szarotka” z pozyskanych z Urzędu Miasta sadzonek rożnych gatunków drzew jak robinia akacjowa, lipa miododajna, śliwa wiśniowa oraz krzewów ozdobnych ligustra, berberysu, ogników, hibiskusa, pigwowców i róży omszonej, utworzono ochronne pasy zieleni zabezpieczające ogród przed emisją pyłów z drogi oraz miejsca przyjazne owadom i ptakom dające schronienie i pożywienie.

(fot. Halina Litwinowicz) Pigwowiec, miejsce bytowania owadów zapylających.

Z pozyskanych środków z Legnickiego Budżetu Obywatelskiego w ramach wygranej za zgłoszony przez zarząd ROD projekt, wykonano parkingi dla pojazdów z dwóch stron ogrodu o przepuszczalnej nawierzchni, umożliwiającej przenikanie wody do gruntu oraz utwardzono drogę dojazdową do ogrodu. Natomiast dotacja z Urzędu Miasta przyznana ogrodowi na budowę sieci energetycznej i wodociągowej pozwoliła na sprawną realizację zadań.

Stowarzyszenie Ogrodowe PZD, prowadzące ROD „Szarotka” jest również ogrodem przyjaznym dla Seniorów. Każdego roku na zaproszenie prezesa ogrodu odbywają się zajęcia na świeżym powietrzu i pikniki integracyjne. Radość ze wspólnego spędzania czasu na świeżym powietrzu wśród śpiewu ptaków i miłego towarzystwa działkowców jest nieoceniona.

         

(fot. Halina Litwinowicz) Spotkanie z seniorami z Klubu Seniora „Kopernik” w ROD „Szarotka” – 09.04.2024 r.

Kolejna tematyka wykładu „Przyroda, nasz pożyteczny sąsiad” prowadzonego przez Pana Krzysztofa Strynkowskiego z Fundacji Ochrony Przyrody i Rozwoju Turystyki dotyczyła IGO inwazyjnych gatunkach obcych, niebezpiecznych dla naszej przyrody i środowiska. Mogą to być zwierzęta – jenoty lub rośliny, które jak nawłoć kanadyjska po przedostaniu się do środowiska naturalnego konkurują z gatunkami rodzimymi powodując przekształcenie siedlisk. Burzą równowagę ekologiczną i mają negatywny wpływ na ekosystem powodując nieodwracalne szkody w środowisku. Takie gatunki należy niszczyć i zapobiegać ich rozmnażaniu się.

Poruszane tematy na wykładzie:

– jak należy się zachować podczas przypadkowego spotkania z drapieżnymi ptakami,

– jak postępować z odwiedzającymi nasze ogrody sarnami i dzikami,

– jak udzielać pomocy rannej dzikiej zwierzynie nie szkodząc,

– w jaki sposób pomagać jeżom – domki dla jeży.

– jak uratować zwierzę, czym karmić i go nie oswoić,

– podatność na choroby prymitywnych i rasowych zwierząt,

– koty zdziczałe i bezdomne, różnica i ochrona,

– chomik europejski pod Legnicą – zgłaszać miejsca występowania,

– kuna leśna i domowa, lisy, łasice, tchórze, nutrie, bobry, borsuki, jenoty, pożyteczne czy szkodniki

– jaskółki, jeżyki i inne ptaki – budki lęgowe dla ptaków

– pająki, biedronki, pszczoły – chronić czy niszczyć.

Przydatne strony internetowe:

www.konsultacje.legnica.eu za pośrednictw której działkowcy, mieszkańcy Legnicy mają możliwość uczestniczyć w konsultacjach społecznych dotyczących chociażby składania wniosków do projektu planu ogólnego gminy w celu umieszczenia ROD w strefie zieleni i rekreacji oraz w innych konsultacjach ogłaszanych przez prezydenta Miasta Legnicy.

https://um.bip.legnica.eu/uml/rada-miejska/harmonogram-dyzurow za pośrednictwem której można umówić się na spotkania z radnymi w trakcie ich dyżurów.

https://um.bip.legnica.eu za pomocą której można składać wnioski, petycje, inicjatywy ustawodawcze.

Zapraszamy zarządy ROD do współredagowania naszej strony internetowej poprzez zgłaszanie inicjatyw społecznych w ROD naszego Legnickiego Okręgu wraz ze zdjęciami, mających na celu ochronę klimatu.

26.11.2024 r.

Opracowała

Halina Litwinowicz

instruktor okręgowy SSI

Znaczenie Zieleni w Mieście