Porady ogrodnicze. Kompostowanie – pożyteczne organizmy w kompostowniku.

Pożyteczne organizmy w kompostowniku.

Wachlarz pożytecznych organizmów odgrywających istotną rolę w procesie rozkładu materii organicznej w kompostowniku jest bardzo bogaty. Do pożądanych gatunków zaliczamy dżdżownice, bakterie, grzyby oraz pierwotniaki. Nie wszystkie organizmy tu wymienione muszą występować w procesie przetwarzania materii organicznej. W zależności od rodzaju materii jaką kompostujemy, różnorodności i bogactwa składników mineralnych, dostępności tlenu, temperatury kompostowania, wilgotności masy organicznej, ilość i jakość organizmów przetwarzających kompost będzie różna.

(fot. Halina Litwinowicz)

Dżdżownice kalifornijskie

Kluczową rolę w procesie kompostowania odgrywają dżdżownice kalifornijskie, które znacznie przyspieszają proces rozkładu zjadając najpierw duże ilości materii organicznej a następnie wydalają biohumus, napowietrzają podłoże i wzbogacają glebę w składniki odżywcze.

Dżdżownice do kompostownika przywabiają fusy od kawy oraz odpowiednie warunki panujące w pryzmie jak wilgotność, cień, właściwe pożywienie, odpowiednio rozdrobnione odpady organiczne, regularne napowietrzanie pryzmy.

Naturalne procesy glebowe wspierają również białe larwy kruszczycy złotawki, pożyteczne pędraki, które odżywiają się martwą materią organiczną jak np. gałęzie, nie niszcząc żywych roślin w przeciwieństwie do bardzo podobnych larw chrabąszcza majowego, które niszczą korzenie roślin. Dżdżownice i larwy kruszczycy są cennymi sprzymierzeńcami w produkcji kompostu, ponieważ przetwarzają odpadki organiczne, tworząc wartościowy nawóz.

Jak odróżnić tak podobne larwy kruszczycy złotawki od larw chrabąszcza majowego??

Znajomość wyglądu larw jest ważna by nie czynić krzywdy pożytecznym larwom kruszczycy złotawki.

  Larwa kruszczycy złotawki ma krótkie ledwo widoczne odnóża przylegające do ciała i mniejszą, mniej widoczną głowę. Jest często koloru szarawego z brązowymi przebarwieniami.                                                                                                            

Prosianki szorstkie

Stonogi murowe (a częściej prosionki) to kolejna grupa organizmów – skorupiaki przypominające owady, które odgrywają pożyteczną rolę w rozkładzie materii organicznej, podobnie jak dżdżownice i inne organizmy. Nie są one szkodnikami w kompoście, a wręcz przeciwnie, mogą być pożyteczne, pomagając w rozkładzie materii organicznej. Stonogi i prosionki najchętniej występują w miejscach ciemnych i wilgotnych. Nadmiar stonóg w kompoście może wskazywać na zbyt dużą wilgotność lub obecność dużej ilości nieodpowiednich odpadów, takich jak suche liście i inne resztki.

Te stworzenia odżywiają się przede wszystkim martwą materią organiczną – jedzą obumarłe, gnijące rośliny, butwiejące drewno, czasem martwe, drobne zwierzęta. Dzięki nim kompost szybciej się przerabia, a gleba wzbogaca w substancje organiczne. Stonogi i prosionki oczyszczają podłoże z metali ciężkich (akumulują się one w ich ciałach).

W kompoście żyją również inne, niewidoczne gołym okiem organizmy, takie jak bakterie i grzyby, które odgrywają kluczową rolę w procesie rozkładu. Bakterie to olbrzymia i różnorodna grupa mikroorganizmów jak bacillus subtilis, które przetwarzają trudne do rozłożeni materiały (martwe gałęzie, liście, korzenie) w substancje łatwo przyswajalne. Biorą również udział w zahamowania chorobotwórczych drobnoustrojów, które są obecne w kompostowanych odpadach. Głównymi rozkładaczami materii organicznej są bakterie mezofile aktywne w temp. 20*C – 45*C, powyżej temp. 50*C rolę rozkładaczy przejmują termofile. Gdy temperatura rozkładu materii spada, ponownie uaktywniając się mezofile. Proces rozkładu kończą psychrofile, to rozkładacze, które rozwijają się w niskich temperaturach około 13*C i powoli rozkładają kompost nawet w temperaturze 0*C. Tempo rozkładu jest jednak wolniejsze niż w kompoście o wysokiej temperaturze.

Pożyteczne organizmy w kompoście chętnie posilą się dodatkowym źródłem pożywienia w postaci nawozów azotowych (mocznik), preparatów ziołowych (wywary lub wyciągi z mniszka lekarskiego, krwawnika, rumianku, ), drożdży piekarskich oraz cukru.

Opracowała

Halina Litwinowicz

instruktor okręgowy SSI